| |
|
Hipertansiyon nedir ?
Hipertansiyon basit
olarak yüksek kan basıncı demektir. Kan basıncı ya da daha doğru
söylemek gerekirse kanı kalpten dokulara taşıyan damarların kan
basıncı, hastaya ait özellikler (yaş, cinsiyet, ırk gibi) ve
fiziksel durumdan (istirahat, efor gibi) etkilenen bir
parametredir. Bu nedenle de normal kan basıncı değerlerini
belirlemek gerçekte oldukça güçtür.
Bugün kabul edilen kan basıncı değeri istirahat halindeki normal
bir yetişkinde 120/80 mmHg'dır (milimetre civa). Herhangi bir
kişide kan basıncı uyku sırasında düşük, sinirli ya da
heyecanlıyken yüksektir. Normal şartlarda, sürekli olarak kan
basıncı 120/80 mmHg (milimetre civa) üzerinde olan kişiler
hipertansiyon hastalığı adayı kabul edilmektedir. Kan basıncı
devamlı olarak 140/90 mmHg üzerinde seyrediyorsa
hipertansiyondan bahsedilir.
Kan basıncı aynı birey içinde ve bireyler arasında farklılık
gösterir. Bu nedenle bireyin kan basıncı (kan basıncının
sfingomanometre ile ayrı ayrı zamanlarda en az 3 kez ölçülmesi)
ortalaması alınarak belirlenmelidir.
Hipertansiyon kalp hastalıkları için ana bir risk faktörüdür.
Eğer tedavi edilmezse beyin dolaşımı, kalp, damar, göz ve böbrek
hastalıkları için ciddi hastalık ve ölüm oranlarında artışa
sebep olur. Bir kez teşhis yapılıp tedavi başlanırsa artan kan
basıncı düşürülebilir, kalp ve kalp dolaşım sistemindeki
hastalık riski azaltılabilir. |
|
 |
|
Hipertansiyonun yaygınlığı nedir ?
Sanayileşmiş
ülkelerdeki yetişkin nüfusun %10-20 kadarında hipertansiyon
bulunduğu hesaplanmaktadır. Sınırda hipertansiyon vakaları da
katılırsa bu oran kuşkusuz daha yüksektir. Kişinin yaşı,
cinsiyeti ve ırkı hipertansiyon sıklığı konusunda belirleyici
faktörlerdir. Hipertansiyon siyah ırkta ve kadınlarda daha çok
görülmektedir.
Kişi yaşının hipertansiyona olan katkısı öncelikle damarlarda
yaşlanmaya eşlik eden anormalliklerdir. Bu durum özellikle de
kanı kalpten damarlara taşıyan damarlardaki esneklik kaybı ile
açıklanabilir. Ancak yaşla hipertansiyon arasındaki bu
bağlantıya bazı ilkel toplumlarda hiç rastlanmamaktadır. Bu
durumda etkili faktörün "uygarlaşma" ve bununla bağlantılı yaşam
biçimi olduğu söylenebilir: örn. tuz kullanımı, aşırı beslenme,
hareketsiz yaşam, stres, vs. |
|
 |
|
Hipertansiyon riskleri
Hipertansiyon
ciddi bir durumdur. Hipertansiyon, kendi başına öldürücü
değildir; fakat tedavi edilmediğinde hipertansiyonun sonuçları
öldürücü olabilir. Hipertansiyon kalbi zorlayarak kalp
yetmezliğine neden olabilir. Üstelik ateroskleroz ve bunun yol
açabileceği iskemik kalp hastalığı (belli bir bölgede kan
akımının kesilmesi nedeniyle oluşan geçici kansızlık sonucu
dokuların hava alamaması) riskini önemli ölçüde arttırır. Buna
ek olarak; hipertansiyonlu hastalar kanama ve beyindeki kan
damarlarının trombozuna (pıhtıyla tıkanmasına) diğerlerinden
daha kolay yakalanırlar. Hipertansiyon ayrıca koroner arter
hastalığına da büyük katkıda bulunur ki, bu hastalık
sanayileşmiş toplumlarda ölümlerin başlıca nedenlerinden
biridir. Bahsettiklerimizin hepsi tedavi edilmeyen
hipertansiyonun sonuçları olup hipertansiyona bağlı morbidite
(hastalık), mortalite (ölüm) büyük bir bölümünü oluşturur. |
|
 |
|
Hipertansiyonun sınıflandırılması
Hipertansiyon,
sıklıkla, nedenine göre sınıflandırılır. Buna göre iki tip
vardır.
- esansiyel (primer - birincil) hipertansiyon
- sekonder (ikincil) hipertansiyon
Hipertansiyon vakalarının yaklaşık %90'ı, neden (etiyoloji)
bilinmediğinden primer ya da "esansiyel" hipertansiyon olarak
adlandırılır.
Hipertansiyon vakalarının geriye kalan bölümüne, yani yaklaşık
%10'una bu durumun nedeni bilindiğinden "sekonder "
hipertansiyon denir. Böbrek kökenli olan (renal) hipertansiyon
bunların en yaygın olanıdır. |
|
 |
|
Sekonder hipertansiyon
Bu tipte yüksek kan basıncı, bilinen bir etiyolojiden (nedenden)
kaynaklanmaktadır. Neden olan hastalık tedavi edildiğinde
hipertansiyon düzelebilir.
Böbrek hastalığı: Renal hipertansiyon olarak adlandırılır.
Varolan bir böbrek hastalığı kan basıncının yükselmesine neden
olur.
Endokrin hastalıkları: Endokrin sistemi etkileyen hastalıklar
kan basıncını da etkiler, çünkü adrenal bezler çeşitli kan
basıncını kontrol eden mekanizmaları düzenler.
İlaçlar: Bazı ilaçlar, örneğin kortikosteroidler, oral
kontraseptifler (aldosteron sekresyonu ve plazma reninini
arttırarak), nazal dekonjestanlar, amfetamin, tiroid hormonları,
NSAID, soğuk algınlığı ilaçları, siklosporin, eritropoetin,
iştah kesiciler, trisiklik antidepresanlar, MAO inhibitörleri,
alkol (günde 70-100 mL civarında alkollü içki alınması
hipokalemik alkalozla birlikte hipertansiyona neden olur) kan
basıncının yükselmesine neden olurlar. Bu ilaçların bırakılması
ile kan basıncı normale döner.
Diğer Sebepler
Aort koarktasyonu: aortun doğuştan dar
olması
Gebelik toksemisi: hipertansiyon, albuminüri, ödem ile
karakterize, gebeliğin ikinci yarısında oluşan bir hastalık.
Beyin tümörü ya da lezyonu: intrakraniyel basınca yol açarak
kan basıncının hızla yükselmesine neden olur. |
|
 |
|
Esansiyel ( Primer ) hipertansiyon
Hipertansiyonun bu en yaygın şekli, bilinen
nedenlere bağlı değildir. Bu hipertansiyonun ortaya çıkış
faktörleri hakkında kesin bilgimiz mevcut değildir. Ayrıca
hipertansiyonun başlangıcında rolü olan ailesel faktörlerin
sayısı da çoktur. Hipertansiyon, kalp dolaşım sistemini, sinir
ve hormon sistemlerini, böbrekleri içeren birden fazla sistemi
etkileyen bir bozukluktur ve güçlü genetik faktörleri içerir. Bu
faktörlerden birine ya da bir başkasına farklı derecelerde önem
veren çok sayıda ve farklı ailesel geçiş teoriler öne
sürülmüştür.
Esansiyel hipertansiyon ayrıca bazı risk faktörleri ile de
ilgidir. Bu faktörler hipertansiyonu daha yaygın ve/ya da daha
şiddetli yapmaktadır.
-sıvı ve hacim kontrolünde değişiklikle sonuçlanan böbrek
işlev değişikliği
-böbreklerden tuz ve su atılmasını kontrol eden, sistemde
anormallik
-kılca damar duvarlarında artmış sodyum ve tuz
basınç kontrolü yapan organların yeniden düzenlenmesi
diyetteki tuz miktarının yüksek olması
anormal psikolojik uyarı
-ırk
-cinsiyet
-yaş
-şeker hastalığı
-aile hikayesinde hipertansiyon
-hiperlipidemi (hiperkolesterolemi)
-sigara içimi
-obesite (şişmanlık)
|
 |
|
Hipertansiyonun derecesi HHipertansiyon az ya da çok bilinen
nedenlere dayanan sınıflandırılmasına ek olarak şiddet
derecesine göre de sınıflandırılabilir.
| Arteryel hipertansiyon tipi |
Kan basıncı düzeyi |
| Normal |
120/80 mmHg ve altı |
| Prehipertansiyon (Hipertansiyon adayı) |
120-139/80-89 mmHg |
| Evre 1 |
140-159/90-99 mmHg |
| Evre 2 |
160-179/100-109 mmHg |
| Evre 3 |
180/110 mmHg ve üstü |
Buradaki sınıflandırmaya göre en sık
karşılaşılan tip Evre 1 ve Evre 2 hipertansiyondur.
|
|
Not:
Yukarıda yazılı olan bilgiler ,
konuyla ilgili bir tanıtım amacını taşımaktadır. Eğer
Hipertansiyon
konusunda size özel bilgiler istiyorsanız mutlaka doktorunuza
danışmanız gereklidir. izmirdiamed.com
yukarıda verilen bilgilerden veya bu bilgilerin doktora
başvurmadan kullanımından doğabilecek olan ( olumlu yada olumsuz
) her türlü maddi ve manevi sonuçlarından sorumlu değildir.
|
|
|